1.2 Cúlra an Tráchtais

Chuir an taighdeoir suim i Líonra Séimeantach na Gaeilge den chéad uair nuair a seoladh brabhsálaí tríthoiseach ag http://www.aimsigh.com in 2005. Is sórt teasáras idirghníomhach atá ann, a chuireann an focal a chuardaíonn tú faoi bhláth le bríonna agus a léiríonn focail atá gaolta leis trí choincheapa éagsúla séimeantaice a leathnú amach. Is é modh taispeána na bhfocal ar bhealach nuálach a spreagann an duine chun níos mó taiscéalaíochta agus foghlama a dhéanamh, agus d’fhéadfaí tuiscint a fháil ar an teanga ar shlí eile atá cumhachtach agus iomasach.

Fíor 1: Léiriú grafach ar an bhfocal ‘tuiscint’ a fuarthas ó bhrabhsálaí LSG (www.aimsigh.com)

Saor-chomhcheangal idir fhocail agus coincheapa atá i gceist leis, agus tá cosúlacht ann ar bhealach leis an modh analógach a chum Breandán Ó Doibhlín ina leabhar Gaoth an Fhocail. (Ó Doibhlín, 1998). Difríocht mhór eatarthu áfach is ea gur bunachar sonraí agus áis leictreonach ar líne é Líonra Séimeantach na Gaeilge atá in ann léiriú grafach a thabhairt ar ghaolta séimeantacha i measc focal nó coincheapa.

Níos minice ná sin tugtar an focal ‘wordnet’ air, ainmnithe i ndiaidh Princeton Wordnet® a cruthaíodh don Bhéarla i 1985. Ba é sin an chéad líonra séimeantach cuimsitheach i dteanga ar bith agus pléifear níos mó faoi i gCaibidil 2. Tá líonraí séimeantacha á bhforbairt ar fud an domhain i dteangacha éagsúla ó shin agus tá an formhór acu, Líonra Séimeantach na Gaeilge san áireamh, bunaithe ar mhúnla Princeton Wordnet®. Is féidir líonra séimeantach a úsáid mar fhoirm ar leith a léiríonn eolas do chóras intleachta saorga.

‘Stórálann an líonra séimeantach roinnt eolais faoin saol mór atá de dhíth ar ríomhairí chun téacsanna a thuiscint agus a phróiseáil ar bhealach fiúntach.’ (Scannell, 2007).

Tá tábhacht leo i bhfeidhmchláir a bhaineann le Próiseáil Teangacha Nádúrtha agus cuidíonn siad le hanailís a dhéanamh ar théacsanna go huathoibríoch. Úsáidtear iad i gcórais imdhealaithe athbhríochta (‘word sense disambiguation’) – i bhfocail eile, is é seo an fhadhb a bhíonn ag ríomhairí an focal cuí a aimsiú agus a roghnú de réir brí agus comhthéacs, rud a dhéanann an duine go nádúrtha. Baineann feidhmchláir intleachta saorga tairbhe as an eolas a stóráiltear i líonra séimeantach ó thaobh chruinneas na smaointeoireachta a chur in iúl.

Úsáidtear iad i gcórais imdhealaithe athbhríochta, achoimriú agus innéacsú de cháipéisí, agus aisfháil faisnéise. Nuair atá na focail i líonra áirithe nasctha le focail i dteanga eile (naisc le Béarla atá i LSG), is féidir an líonra a úsáid chun córas ríomhaistriúcháin a fheabhsú. (Scannell, 2007).

Is uirlis an-fhiúntach í líonra séimeantach chun acmhainní nuálaíocha a fhorbairt dá theanga bhunaidh. Eagraíodh Princeton Wordnet® i bhfoirm meabhairmhapa chun an táirge tráchtála Visual Thesaurus a chur ar fáil i mBéarla (Fíor 2).

Fíor 2: torthaí ó Visual Thesauras ar an bhfocal 'Search'

Is comhghléas saibhir idir fhoclóir agus teasáras Béarla é sin atá an-iomasach do dhaoine le húsáid. Léiríonn sé bealaí inar féidir teasáras, foclóir aonteangach agus eolas gramadaí a chur ar fáil don úsáideoir Is féidir triail a bhaint as ar líne ar: http://www.visualthesaurus.com/.

Tá Líonra Séimeantach na Gaeilge ar fáil saor in aisce faoina cheadúnas foinse oscailte Gnu/Linux agus is féidir teacht air i gcúpla foirm:

  • mar bhrabhsálaí tríthoiseach ag www.aimsigh.com (Fíor 1, thuas)
  • mar dhoiciméid PDF inchuardaithe, (Fíor 3)

Fíor 3: LSG i bhfoirm comhad PDF atá inchuardaithe

  • agus i bhfoirm ríomhchláir ar féidir leat a shuiteáil ar ríomhaire, laistigh de Open Office Writer mar shampla (Fíor 4)

Fíor 4: Teasáras LSG suiteáilte mar chuid den fheidhmchlár OpenOffice

Bhain an t-ailtire eolais, Michal Boleslav Měchura, leas as LSG chun teasáras a chruthú dá shuíomh idirlín Pota Focal. Tá an eagraíocht Cruinneog ag obair ar LSG le teasáras Gaeilge a sholáthar don chóras ríomhaire Windows. ‘Anois’ an t-ainm a bheidh ar an teasáras leictreonach sin agus táthar ag súil go mbeidh sé ar fáil faoi dheireadh na bliana 2010 (Gaelscéal, 2010).

Tá forbairt leanúnach á déanamh ar LSG chun an líonra a shaibhriú ó thaobh na Gaeilge de agus ó thaobh na sonraí a thaispeántar don úsáideoir. Tá sé mar aidhm ag tionscadal LSG teasáras agus foclóir mór lánGhaeilge a chur ar fáil ar líne amach anseo. Tapaítear an deis sa mhiontráchtas seo a bheith i measc na n-aistritheoirí ar thionscadal Líonra Séimeantach na Gaeilge faoi stiúir Kevin Scannell, Ollscoil St. Louis, SAM, agus taighde cáilíochtúil a dhéanamh ar an tionscadal.



Advertisements

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s